69 ปีกับการกำเนิดประชาธิปไตยไทย : บทบาทของ ปรีดี พนมยงค์ และการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

วาระครบรอบ 69 ปี แห่งการกำเนิดประชาธิปไตยของชาติไทย
เป็นโอกาสสำคัญในการรำลึกถึงบุคคลผู้มีคุณูปการต่อประเทศชาติ
โดยเฉพาะผู้ที่มีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อวันที่
24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ซึ่งนับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญยิ่งในประวัติศาสตร์การเมืองไทย

ชีวิตวัยเยาว์ของ ปรีดี พนมยงค์ : รากฐานความคิดจากชนบทไทย

ปรีดี พนมยงค์ หรือที่รู้จักกันในนาม หลวงประดิษฐ์มนูธรรม
ถือกำเนิดเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2443
ในครอบครัวชาวนา ณ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เติบโตขึ้นในช่วงปลายสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย

ชีวิตในวัยเด็กทำให้ปรีดีได้สัมผัสกับสภาพความเป็นอยู่ที่แท้จริงของชาวนาไทย
ตั้งแต่การไถนา ดำนา เกี่ยวข้าว ไปจนถึงการขนข้าวเปลือกไปสีที่โรงสี
ประสบการณ์เหล่านี้ได้หล่อหลอมมุมมองทางเศรษฐกิจและการเมืองให้แก่เขาอย่างลึกซึ้ง

“ราษฎรได้มีความอัตคุดขัดสนในทางเศรษฐกิจ
เพราะขาดสิทธิเสรีภาพและความเสมอภาคทางการเมือง
ปัญหาของชนบทมิได้เกิดจากภัยธรรมชาติ
หากเกิดจากการเอารัดเอาเปรียบที่มนุษย์กระทำต่อกันเอง”

ความคิดเหล่านี้ติดตัวเขามาตั้งแต่วัยเยาว์
และกลายเป็นแรงผลักดันสำคัญในการศึกษาค้นคว้าหาทางยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎรไทย

24 มิถุนายน 2475 : จุดสิ้นสุดสมบูรณาญาสิทธิราชย์

วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475
ประเทศไทยได้เปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงมีอำนาจสูงสุด
มาสู่ระบอบประชาธิปไตยที่พระมหากษัตริย์ทรงอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ

การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ดำเนินการโดย คณะราษฎร
ซึ่งประกอบด้วยทหารบก ทหารเรือ และพลเรือน
นำโดย พระยาพหลพลพยุหเสนา
ในฐานะหัวหน้าคณะ และ ปรีดี พนมยงค์
ในฐานะหัวหน้าฝ่ายพลเรือน

เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นการยึดอำนาจการปกครองที่เกิดขึ้นโดยปราศจากการนองเลือด
และได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
ทั้งในด้านการเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ การศึกษา และวัฒนธรรมของประเทศ

การก่อตั้งคณะราษฎร และการวางแผนอภิวัฒน์

แนวคิดการเปลี่ยนแปลงการปกครองเริ่มต้นขึ้นในช่วงที่ปรีดีศึกษาอยู่ ณ ประเทศฝรั่งเศส
เมื่อปี พ.ศ. 2470 โดยมีผู้ร่วมอุดมการณ์จำนวนเจ็ดคน
ก่อนจะขยายเครือข่ายกลับมายังประเทศไทย

คณะราษฎรถูกจัดตั้งเป็นสามสาย ได้แก่
สายพลเรือน สายทหารบก และสายทหารเรือ
รวมกำลังกันดำเนินการยึดอำนาจอย่างฉับพลันในเช้าตรู่วันที่ 24 มิถุนายน 2475
ณ ลานพระบรมรูปทรงม้า

หลัก 6 ประการ : อุดมการณ์ของคณะราษฎร

คำแถลงการณ์ของคณะราษฎร ซึ่งร่างโดยปรีดี พนมยงค์
ได้กำหนดแนวทางการบริหารประเทศไว้ใน หลัก 6 ประการ ดังนี้

1. รักษาความเป็นเอกราชของประเทศในทุกด้าน
2. รักษาความปลอดภัยและความสงบเรียบร้อยภายในประเทศ
3. บำรุงความสุขสมบูรณ์ทางเศรษฐกิจของราษฎร
4. ให้ราษฎรมีสิทธิเสมอภาค
5. ให้ราษฎรมีเสรีภาพภายใต้กรอบของกฎหมาย
6. ให้การศึกษาอย่างเต็มที่แก่ราษฎร

ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม พ.ศ. 2475

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง
คณะราษฎรได้นำ ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม พ.ศ. 2475
ขึ้นทูลเกล้าฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 7
ซึ่งทรงลงพระปรมาภิไธยและเพิ่มเติมคำว่า “ชั่วคราว”
ให้มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2475

เหตุการณ์ครั้งนั้นจึงนับเป็นจุดเริ่มต้นของระบอบประชาธิปไตยในประเทศไทย
และเป็นมรดกทางการเมืองที่ส่งผลต่อสังคมไทยมาจนถึงปัจจุบัน